جامی و موسیقی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

چکیده

جامی شاعریست موسیقی­دان که اشعارش با بسیاری از اصطلاحات و راز و رمزهای موسیقی در آمیخته است. این امر باعث شده بسیاری از اشعارش بدون توجه به معانی موسیقایی واژگان و اصطلاحات آن، غامض به نظر برسد، خصوصاً زمانی که از تغییر مقام­ها که امروزه به آن مرکب خوانی یا مدولاسیون می­گویند یا زمانی که از آواز و چگونه تحریر زدن سخن می­گوید، حتماً باید با آواز و مسائل مربوط به آن از جمله مناسب­خوانی، مرصع خوانی، زیر و بم خواندن، فراز و فرود، برداشت و برگشت یا رجعت و... آشنا باشیم. در غیر این صورت نه از هنر و زیبا آفرینی جامی لذت خواهیم برد نه از مفاهیم و معانی نهفته در آنها بهره­مند خواهیم شد. بنابراین در این مقاله برای نیل به این مقصود با استفاده از منابع مخصوص موسیقی گذشته از جمله، شرح ادوار عبدالقادر مراغی، بحور الالحانِ فرصت­الدوله شیرازی و رساله­ی جامی در خصوص موسیقی و منابع حال حاضر از جمله نظری به موسیقی ایرانی تألیف روح الله خالقی و غیره، به توضیح اصطلاحات موسیقی استفاده شده در اشعار جامی برای درک بهتر مفهوم ابیات پرداخته شده است. مطالعه­ی اشعار جامی و بررسی موسیقایی آن­ها و همچنین نگاهی به رساله­ی موسیقی وی نشان می­دهد، جامی علاوه بر آشنایی علمی و عملی با سازها و اجزا و چگونگی ساخت آنها، از راز و رمزهای آواز آگاه بوده و  مقام­های آوازی را می­شناخته است و در مواردی مخصوصاً زمانی که از آوازخواندن و تحریر زدن سخن می­گوید، دیدگاهش با نظریات استادان آواز کنونی قرابت دارد. در دیوان جامی همیشه اصطلاحات موسیقی در معنی تخصصی خود به کار نرفته بلکه گاه در خدمت آفرینش زیبایی ادبی قرار گرفته­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Jami and Music

نویسندگان [English]

  • Yadollah Bahmani Motlagh 1
  • Mohammad Reza Sam Khaniani 2
چکیده [English]

Jami is a poet whose poems musician with many musical idioms and passwords secret and colorful. This has caused a lot of poetry, regardless of musical meanings of words and phrases, it seems problematic, especially when changing positions consist that today it is called modulation or when reading or writing shuffle speaks the song and how must fit with the song and its issues, including reading, singing stud, modulate reading, ups and downs, and so we picked back or return. Otherwise it is not art and will enjoy a nice cup of entrepreneurship rather than concepts and their implications will Bhrmndh.etc, to explain musical terms used in Jami’s poetry have been to better understand the poem. Jami's poetry reading and musical review them and take his music  thesis shows, in addition to cup scientific and practical acquaintance with the instruments and components and how to build them, the secret of Song Ciphers are knew songs in authorities cases, especially when singing and writing shuffle speaks the song's current views with views of teachers are close. The Court of Jami's always music in terms of its technical sense, but then went to work for the beauty of creation were literal.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jami
  • Lyrics
  • music
  • official
  • maker of singing
  • Curtain lovers
  • tune
  • corners
  • tiers
آثاری، مهدی. (1381). هویت موسیقی ملی ایران و سازها، تهران: انتشارات دهخدا، چاپ اول.

اعظمی­کیا، منصور. (1382). راه و رسم منزل ها، تهران: سوره مهر، چاپ دوم.

جامی، نورالدین عبدالرحمان. (1379). بهارستان و رسائل جامی، به تصحیح بابا اعلاخان افصح زاده، تهران: میراث مکتوب، چاپ اول.

جامی، نورالدین عبدالرحمان. (1388). کلیات دیوان جامی، به تصحیح فرشید اقبال، تهران: چاپ اقبال، چاپ سوم.

جامی، نورالدین عبدالرحمان. (1389). مثنوی هفت اورنگ، به تصحیح مرتضی مدرس گیلانی، تهران: انتشارات مهتاب، چاپ نهم.

حنانه ، مرتضی. (1388).  گامهای گمشده، تهران: انتشارات سروش، چاپ سوم.

خالقی، روح الله. (1377). نظری به موسیقی، تهران: انتشارات محور، چاپ چهارم.

دهلوی، حسین. (1379). پیوند شعر و موسیقی آوازی، تهران: انتشارات ماهور، چاپ سوم.

سپنتا، ساسان. (1382). چشم انداز موسیقی ایران ، تهران: انتشارات ماهور، چاپ اول.

ستایشگر، مهدی. (1390). رباب رومی، تهران:  هنر موسیقی، چاپ دوم.

 شیرازی،  فرصت الدوله. (1375). بحورالالحان، تهران: انتشارات فروغی، چاپ دوم.

عبدالقادر بن غیبی حافظ مراغی. (1370). شرح ادوار، به تصحیح تقی بینش، تهران: انتشارات مرکز نشر دانشگاهی تهران، چاپ اول.

کمان پورتراب، مصطفی. (1376). تئوری موسیقی،  تهران: انتشارات نشر چشمه چاپ چهارم.

گلپایگانی، حسن. (1390). ردیف آوازی، فراز و فرود، تهران: انتشارات سروش چاپ اول.

ملاح، حسینعلی. (1363). حافظ وموسیقی، تهران،انتشارات فرهنگ وهنر، چاپ دوم.

منصوری، پرویز. (1355). ساز شناسی، تهران: انتشارات هنر، چاپ چهارم.

نفری، بهرام. (1380).  اطلاعاتجامع موسیقی، تهران: چاپ مارلیک، چاپ پنجم.

وجدانی، بهروز.(1376). فرهنگ موسیقی ایرانی، تهران: انتشارات سازمان میراث فرهنگی کشور، چاپ اول.